n Botsing in de lucht boven Muzzelknoal mit gevolgen

Een weekendje stappen in Groningen zomer 1978

Stap-herinneringen aan een lang weekend in Groningen in de zomer van 1978.

UItbater Koos Huizenga en zijn Engelse Bulldog Evert aan de bar van
Café de Blauwe Engel 

Van City Bar, De Twee Paaltjes, La Baborack, De Drie Gezusters, 't Winkeltje, De Lieve Lotte, De Vlaamse Reus, Club 8, Huize De Beurs, Bruintje Beer, De Koffer, De Bolderij, Bommen Berend, Amstel Bar, Angelique Bar, Café Amicitia, De Wolthoorn & Co, de Plu's, Café Bakker, Bé Bar, 't Olle Veerhoes, Kafenion Akropolos, Oosterpoortbar, Oranjeboom Bar. Renzo Bar. De Roemer, Bar De Stookhut, Bellevue, De Bauwe Engel, De Burcht, Martini Bar, Old Inn, Old Dutch, De Jachtwagen, Bierhal, De Oude Wacht, Bavaria Bar, Blue Moon, De Bullebak, De Brink, Casa Clanca, Centraal Bar, Charles Bar, Disney Bar, De Henja Bar, Het Land van Belofte, De Coaster, The Corner. Disney Bar, Dixie, Het Vraagteken, De Nadorst. Doornkaat, Dijkman, De Evenaar, Fischer, Frascatie, De Handelspost, 't Hoekje, Ten Hoove, Koos Kerstholt, De Karseboom, Kleine, Koenes, Mascotte Bar, Muurling, Café Neutraal, Lucky Star, Noorderparkzicht, De Oude Stadsschuur, Poco, Pellaerts, Populair, De Clown, Ritz Bar, Royal, Scholma, Schouwburg Bar, Herestraat Centre, In de Jacobijn, De Slingerij, De Smidse. Snippe, Springers. Trefpunt, Trocadero Bar, Viaduct Bar, De Waaier, Het Wapen van Groningen, Waterloo, West- End, White Horse Bar, Wiener Bar, Wiener, Wilner, De Witte Raaf, Woldendorp, Woltman, Zanzibar, Aatee, Los Amigos, De Moushörn, De Paddepoel, Quichotte, Sankt Pauli, De Schuur, St. Tropez, De Bierpul. Melissen, Hunsingo, d'Oude A-Poort, Bleker, De Commodore, De Faun, Flamingo Bar. Bij Koos Kerstholt. Maison Cassée, De Oude Koppelpaarden. Pots, R2OOO. Radeholm. Raven, Stadspark. Frigge, Hongkong, Baccara, Walk-in, The Duke. The Red Lion, De Tapperij, De Dolle Mina. Hooghoudt Proeflokaal, Hypo Droom, E! Pedro Bar, Wiener Café,Jolly Joker, Blow up, Deja Vu, Club Prive, de Cascade., De Pijp, Moulin Rouge, Cafe Ebbingebrug, Cafe Beukema, Cafe Raven, Why Not. Uncle Charly, Pakhuis, de Kar, Talk of the town, Café Paul Oldenburger, Café t Palet, literair café AABC, naar De Negende Cirkel. en nog een stelletje kroegen, waarvan mij de naam zo een-twee-drie niet te binnen wil schieten.

Koos Huizenga: Het café is verworden tot een verpleeginrichting, waar de behandeling steeds in een kritieke fase moet worden onderbroken door de roep ‘HOOGSTE TIJD!’ Ik zou zo heel graag echt de verpleging in willen, want wat ze daar doen met alcohol is nog nuttig ook. Maar hier zou op elke fles drank moeten staan: “Gevaarlijk bij inwendig gebruik”. Toch is die somberheid  van mij voor een deel ook pose. Geen kastelein zonder sjagrijn. En de klant krijgt ze nu eenmaal niet graag monter getapt.

Herinnern aan Jasper n cultuurminded Bernardhond

n Herinnern aan Foetsie Populair '73

Herinnerns aan Duut van Goor

Martinus Smoked Porter Cake

Martinus Smoked Porter Cake

Ingrediënten:

1 flesje Martinus Smoked Porter , 250 gram boter, 250 gram bruine suiker, 1 kilo gemengde droge zuidvruchten (tutti frutti), 500 gram patentbloem, 1 theelepel bakpoeder, 1 opgehoopte eetlepel mengsel van specerijen op basis van kaneel , kruidnagel, foelie, gember, komijn en kardemom (rommelkruiden) en dun geraspte schil van 1 citroen.

Springvorm 25 cm diameter.

Werkwijze:

Laat in een pan boter smelten en roer er achtereenvolgens de suiker en de porter door elkaar. Doe nu de droogvruchten er doorheen en breng de massa aan de kook en laat de massa op een laag pitje ongeveer 10 minuten verder koken. Zet het hierna aan de kant om af te koelen.

Bestrijk de bakvorm met boter

Hierna doe je er gezeefde bloem, bakpoeder, specerijen en geraspte citroenschil bij. Nu kluts je de drie eieren en roer het door de vruchtenmassa. Dit alles kneed je dan tot een stevig deeg.

Druk dit deeg in de ronde springvorm met een diameter van 25 centimeter en schuif het nadien in een voorverhitte oven van 160 graden. Bak het geheel af in ongeveer een uur en drie kwartier. Lat het hierna in de springvorm afkoelen. Hierna kun je deze volle cake naar eigen inzicht opsnijden en serveren.

Martinus Smoked Porter Cake

Tip: voor degene die geduld heeft! Men kan deze cake ook heel erg goed voordat het aangesneden wordt in zijn geheel eerst in vetpapier of cellofaan verpakken en een aantal dagen laten rijpen. Let wel, dat dit de smaak zeer ten goede komt.

Wel het nog wait van Snel Vluiboare Zaip

Advertentie: uut de Veenkoloniale van 19 september 1950

Wie vroagen even attentie, veur dizze advertentie 1926

Uut de Noord-Ooster 25-02-1926

Voetbaluutdrukkens op zien Grunnegers:

Voetbaluutdrukkens op zien Grunnegers:


dij het zien body der zo mor tussen smeten

Veurstapper
Achterstapper
Schoeffieloerder
Deurdekker
Kleverd
Schovveloar
Sloperd
Goatentrekker
Stofzoegerd
Aanpittjer
Breekiesder
n Vlinde leggen
Bie langes nittjen
Wuppertje
Lobbege bale
Klutste bale
Mit ferwail doan
n Kromme bok (mit effect)
n Peune verkopen
n Baal as aan n taauwchie
Warreling
Toezeboudel
Op n Kloetje
Slaaiding
Drubbeln.

Bie wieze van spreken:

Bie n voetbaalwedstried is t veuraal de bale, doar wat mit gebeurt. Dat heur je din ook hail voak in de vörm van n voltooid dailwoord. De baal wordt deur A. opvongen, deur B. opwaarkt noar C., n peune; hai wordt der as n n meroakel uutwaarkt. Doar goan d’aandern der mit hom tussenuut. A. krigt hom te pakken, n kulde trap. t Is de bale glad mishortjet: De vrije schop wordt sekuur op kop pakt en gaait liek richten doul. Bale kwam der weer goud òf . de uuttrap is doan. t Spul mout weer overgoeid worden. Din gedragt S. zuk inainen as n stofzoegerd en kaigeld zien omstaander aal birzend ondersteboven. De bale wordt uuttrapt, votwaarkt, opwaarkt noar, der uutwaarkt, votkopt, ingoeid, of deurgeven.

Hai knalt de bale zotrekend weerom noar B. hai tikt hom evenpies deur noar B., dij gript de bale vast zoas e we dat van hom wend binnen. Hai smit de bale weer in t veld en C komt der weer toustörmen.
Hai zit der inaine bovenop. Hai zet zien kop in t ènde en naait der mit noodgang tussenuut. Tou jonges kop hom der mor ais in, wie binnen hier nait om te kloaverjazen wel. D’aander koppen hom der uut en hebben heur body der tussen goeid. Pang n hoge peune noa dizze grode uutbroak, ingooi en veurzet kriegen je voak te moaken mit n boogschop, doulschop, doul kontraain, doulmond, windnoadail, rukkert in de rogge, n kopbale dij nait goud uutliend is, is din fatoal. t Wordt hier deur wat flaauwmoudeg spul. Dij grabbelt doar din ainen mit n tiegersprong en t is zo te zain beslist n oplegde knikker dij de stand moagdelk moakt. Bale lag hom ja zotrekend nait goud op de voude.

Mie wuir vroagd: “Wat zegt die t woord KÒRRIES?”

Veur d’ain n wait en veur d’aander kopschraberij

Bie mien waiten is t n òfvalproduct van eerappelverwaarkens. Hestoe aineg idee, woar dit woord oorspronkeliek heerkomt.

Dit is aiglieks n haile stoere vroage, want de herkomst van woorden is n studie veur zuk. Voak is t din ook zuiken noar n spelde in n bulde kòrries. t Gaait om vezels dij achter blieven noa t produceren van eerappelzetmeel. Dails wordt t bruukt as benoamen veur mizze en der wordt ook nog uut n gedailte dervan veevouer moakt.
Vandoag de dag worden kòrries dreug aanboden, mor vrouger was t n geelachtege bragelge brij. d’ Eerappelmeelfabrieken in de Veenkolonies brochten t mit schip en vrachtwoagens as n retourprodukt weerom noar de boeren. Bie heur dainde t din as grondverbeteroar.

Ik kin mie nog heugen dat t achter boerderij op n bulde doan wuir en dat stonk din as n meert. En as je der n zetje in de buurt west waren din konst dien klaaier wel noar stomerij brengen. Veurdat der sproake was van Eerappelzetmeelderivoaten wuiren der in de 19de aiw eerappels bruukt as boases om n soort jannever (dij te verglieken is mit vodka) te stoken, want der zat zotrekend genogt suker in.

De femilie Uneken

van veur op t Knoal (Stadskanaal) muiken der volgens n overlevern binnen mien femile in de 19de aiw ook n soort moutwien (combi gaarste en eerappels) van. Wat noa t stoken as kòrries overbleef wuir din aan swienen geven om goud uut te dijen. Swienen wuiren der ducht mie slim vrolek van. Jannever (‘foezel’) wuir in dij doagen ook wel korries nuimd, mor t had nait veul aanzain.

t Knoal dat is nait groaven, mor t is der mit korries of jannever deurspuild'.

Eerappelzetmeel bestaait oet soamenstelde sukers En uut dij suker ken je jenever stoken.
Bie jeneverstoken uut eerappels krigst din ook t zulfde òffval (restvezels) as bie de eerappelmeelberaaiden.
In baaide gevallen kin dat overbliefsel zomit korries nuimd wezen. Kinst doarom beter uut eerappelmeel, as uut eerappels jenever stoken.
In Ierland waiten zwaartstokers doar ookvandoag de dag ook wel road mit en doar nuimen ze t poiteen.

In soamensproak van Pijter en Joap uut 1828
is der zulfs sproake van: 'k leuf ik zel de korries aan spreekn'.

Verder is der in n bouk van Mr. Frima nog te lezen dat beulsknechten uut Stad recht hadden op '10 maatjes korrijs en dertien kroezen kluin'
Ik denk dat we de herkomst van t woord in de draank zuiken mouten, want eerappelzetmeel is ja van veul loatere doatem, vandoar dat men op t Knoal ook wel zee: t Knoal dat is nait groaven, mor t is der mit
korries of jannever deurspuild'.

Dit leste het vanzulf te moaken mit de janneverconsumptie van de wiekgroavers, want dij haren noast t
groafloon ook recht op n dubbeld moatje Schiedammer thee doags en dat was vanzulf nait aaltied van de beste kwaliteit.

korrieslocht is haile goud veur ain laank leven.

De van Oldsheer Knoalster schriever dichter Geert Teis Pzn schreef in in zien herinnerns over korries t volgende schetsie:
"Op t knoal dreven van dij schepen van dij 'Hoarener Punten' zo as  ze vrouger altoos kwammen mit holt en votgongen mit bakstainen. Nou...nou huifde je nait te vroagen, wat ze mitnomen haren van de febrieken; t Was net of joe d'r ain eerappelmeelfebriek veurbiedreef, zoo stonk t d'r noar korries.
As goie olle Veenkoloniebewoner hèje doar zo gain last van, dails omdat je waiten, dat de Veenkolonies nait bluien zunder korries; mor bovenaal omdat je ook waiten, dat de minsen d'r net zo goud old worren, Joa mie dunkt hoat oller, as zunder dij locht.
Zodat veur n kind van dij streken n neuze vol korrieslocht zo'n gevuil geft, van ain goud en ain laank leven.
Ain goud leven... nou, dat maarkte ik."

Korremor

t Blift aiglieks aaltied gissen noar de oorsprong van n woord, t kin vanzulf ale kaanten opgoan. Bievubbeld kin t ook n ofgelaaide wezen van t woord Korremor . In de Groninger Encyclopedie van K. ter Laan staait t
volgende hierover: Korremor, draank beraaid mit gistende kwitsebaaien (lijsterbessen), in onbruuk roakt, dou in de 18e aiw de brandewienopkwam.
In Oostenriek worden der traauwens nog aaltied Liesterkralen/Vogelbeeren verstookt. Wieders is der in n olde acte uut de 17de aiw in t archief van de Stad ook nog n Corremorrebrandergang te vinden. t Òfval van dizze stokers was vanzulf ook hail geschikt as veevouer.

Aander speurwaark 

Noa wat speurwaark in n andere richten kwam k in old kookbouk terechde
Mie kwam in t 'kockboek' van D. Carolum Battum uut de zestiende aiw in n aantal recepten ook t woord corie in de muit. t Was n ofgelaaide van t woord corage. Corie betaikent hier brij of mengsel.
Ik heb doarnoa ook nog t Woordenbouk Middelnederlands van Pijnenburg en Van de Voort roadpleegd en doar was over de herkomst t volgende noa te lezen en ik denk dat we nou oareg in de richten van n verkloaren van de benoamen korries binnen. Corie. curie (znw. vr.). Het woord schijnt op de eene of andere wijze samen te hangen met het Franse cuire, lat. coquere, en de beteekenis te hebben van kooksel, mengsel, zoowel van iets wat gekookt is, als van hetgeen gekookt moet worden. Kil. kent kureye (behalve in de betekenis: deel der ingewanden van een geslacht dier, welke hier niet te pas komt, zie bij hem op koreye en Suppl. 84 op cureye, en vgl. craweye), slechts in de beteekenis deegbal, pil waarmede vogels gemest worden, turunda accipitraria. Daar hij dit woord met ‘ghewelle’ gelijkstelt, eene afleiding van wallen, koken, ligthet voor de hand om bij curie te denken aan het Franse cuire. Hij beroept zich bij dit woord op het Franse curée, dat dus aan mnl. curie ten grondslag ligt, en eveneens de betekenis kooksel kan gehad hebben. Doch de onderlinge verhouding der beide vormen is niet duidelijk.

↪Kooksel, mengsel, brij.

Kòrries is dus aiglieks ducht mie gewoon n old overleverd woord veur brij.

GRONINGEN VAN LAND EN VOLK 1934

 ONS VOLKSKARAKTER.

door F. Koster

Naar aanleiding van onze artikelenserie over „Land en Volk van Groningerland'' In het Nieuwsblad van het Noorden ontvingen wij enkele brieven, waarin deels instemming werd betuigd met den door ons ontwikkelden gedachtengang over den invloed van het natuurlijk milieu op het karakter van de Groningers, deels onze beschouwing in twijfel werd getrokken. Dat over dit vraagstuk, namelijk het vraagstuk der vorming van ons volkskarakter, meeningsverschillen bestaan, ligt voor de hand. In de eerste plaats is de wetenschap, welke zich op de studie der volkskarakters toelegt, nog zeer weinig ontwikkeld, in de tweede plaats ontbreekt het ons aan kennis over de geheels levensgeschiedenis van het Groninger volk, althans aan veelzijdige kennis. 

Hoogst moeilijk is het om uit te maken welke eigenschappen aangeboren zijn en welke verworven. Wat vooral zeer noodig is zijn beschrijvingen, zoogenaamde psychogrammen, van de menschen, waarvoor in de eerste plaats een beroep zal moeten worden gedaan op psychologisch geschoolden. Wij denken bijvoorbeeld aan medici, vooral psychiaters, aan predikanten. Het verheugt ons op een studie van een der predikanten uit Groningerland de opmerkzaamheid te kunnen vestigen, namelijk op een onderzoek van ds. N. Lofvers te Warfum ïn een evangelisch tijdschrift. Onze briefschrijver W. heeft ons zeer verplicht door ons op dit onderzoek opmerkzaam te maken Speciaal behandelt deze predikant het karakter der Noord-Groningers. Wij veroorloven ons uit zijn artikel slechts bijgaand staatje over te nemen; voor discussie of bestrijding van een of ander is hier geen plaats. Hierin worden de eigenschappen van. de Noord-Groningers aldus met die der Friezen vergeleken.

De Psychogram volgens ds N. Lofvers predikant te Warffum

Vergeleken met den Fries zou de Noord Groninger niet zoo vast in zijn schoenen staan, wat zijn eigen meening betreft. Ds. Lofvers schrijft dit toe aan de sterke vermenging van de bewoners der Ommelanden, oorspronkelijk Friezen, met de Saksers, die een veel minder sterk zelfstandigheidsgevoel zouden bezitten. Idealiseren doet de Noord- Groninger niet,, daarvoor is hij te nuchter. Verder constateert Lofvers een flinke activiteit, een geringe emotionaliteit en een sterke volharding. Kloek, stoer en bedaard,

n Woar verhoal over n hond dij proaten kon.

Knoalster Annekedote

n Proatende hond in d'Oraanjestroade

Dou ik in mien jeugdjoaren nog op t Knoal touhuil, dou heb k ais n weddenschop om n hond dij proaten kon verloren. In de jachtwaaide van t toun bekìnde kefee t Hoekje bie Drouwenermond schoot mie ais n moal welbekìnde stamgast aan, mit d’opmaarken:“Ik`kin n hond dij proaten kin.”staarvenswoar!. Komnou gaauw kirrel!, hier hest n pilsie van mie en schaai toch uut mit dien gezoes over dij hond.  

Mor hai bleef der mor over deurgoan. 

“Wedden?” Nee.

t Verhoal wuir in t ìnde aalsmor staarker. d’Hond kon allerdeegs ook nog kleuren van nkaander onderschaaiden en dij weddenschop leek mie interessanter tou.

Ik heurde t geld al in de buutse rabbeln..

Noa laank en braid… “Goud, wie wedden derom.”

Hai gaf mie n adres op van n Berend in d’Oraanjestroade en op n zotterdagnommedag bin k der hin west. d’Hond zag der hail gewoon uut, niks op aan te maarken. Behaalve zien snoede din, dij was wat bezunders.

Zien bovenkoake was oardeg wat langer din t onderste dail. Meschain was dat t wat t der om dee en dat e doardeur klaanken tot woorden omvörmen kon. Wat d’hond aalmoal tegen mie zegd heb, dat bin k slichtweg vergeten. Wel de kreet: “Ooongger”, doar je dudelk honger in heuren konden is mie wel biebleven. En dat mout zegd worden: d’hond kon goud overweg mit t sorteren van gekleurde koatsebalen in de goie kleur.

Ie maggen t leuven of nait, mor dij weddenschop heb k dou wel MOOI verloren.

Een mooie herinnering aan die warme zomer van 1976

In de zomer van 1976 besteedde ik een deel van mijn vacantie als begeleider van een zomerkamp in Elsloo bij Appelscha  voor geestelijk gehandicapten uit de Kanaalstreek. Het was een internationaal gebeuren en de plaatselijke krant schreef er zeer uitgebreid over. Ik heb zelf een hele mooie herinnering aan deze tijd over gehouden. Nu veertig jaar later kijk hierop met veel plezier terug via de kranteartikelen.

gespeeld. Dat laatste was vooral erg belangrijk en het mooie weer werkte wat dat betreft natuurlijk ook geweldig mee

Recept van in zolt bakken robaiten (rode bieten)

Robaiten Aans!

Ik har al ais ervoarens opdoan mit t vis bakken in n zoltkörste. Der was ook aine dij mie zee, dat zuks ook haile best mit robaiten gaait en dat t boetendes ook nait zo stoer is om te doun. Veur dit recept hèje n druilege dag neudeg en vanzulf n kilo grovve zeezolt, n stuk of vaar vief robaiten van n middelde grötte, n onbespoten sitroune, n stuk of 5 sprikken rozemarijn (twiegen) en wieders alles op goud geluk. En zo goan je der lopies aan mit aan t waark en doun alvast in t veuren de oven aan en draaien t knopke op staand van n onderwaarmte van twijhonderd groaden

Je doun vaar eetlepels wotter deur t zolt en mengen t wat deur nkaander. d’Helfte van t zolt leggen je op de bodem van n vuurvaste schuddel.

Nou bounen je de baiten goud schoon en leggen dij op t bèrre van zolt. Je schillen nou de sitroune en leggen de schille op en rondomrond de robaiten. As ie dat doan hebben din vlijen je de sprikken rozmarijn derop en tussendeur. Je bedekken dit din apmoal mit de rest van t zolt en drukken t zachies aan, zodat t gehail volledeg deur t zolt omsloten is.

 

Intied is de veurverwaarde oven al op twijhonderd groaden. Je schoeven de schuddel in t middenvan d’oven en bakken de zoltbaiten of in om en bie n aanderhaalf uur.

As t zowied is din hoalen je de schuddel uut d’oven en bikken din de baiten onder d’haarde zoltkörste hail veurzichteg lös mit n hoamer en n baidel. As dat doan is loatje je de baiten n beetje ofkoulen en pulen din de schille der vanòf. Je snieden t nou noar aigen inzicht in vörrels of paartjes en doun ze weerom in n schuddel. Tjah! en nou kinnen je joen aigen fantasie der ais lusteg op lös loaten.

Eetse

De eerste bitterbal werd in de 19e eeuw mogelijk geserveerd in Slochteren

Croquetten van de Fraeylemaborg te Slochteren*

(eerste helft 19de eeuw)

Transcript aangepast:

*Kook 3-4 zwezeriken gaar, en lat ze afkoelen. Neem een stuk boter zo groot als een kippenei en roer er met een houten lepeltje tarwemeel, wat citroen, wat nootmuskaat, sjalot, peterselie, tijm, en bouillon door. Kook de saus. Roer er dan eerst 2 eierdooiers en vervolgens de klein gesneden zwezeriken door. Laat alles koud worden, rol er balletjes van. Haal ze door beschuit, door eidooiers en ten slotte opnieuw door fijngestampte beschuit. Bak ze in kokende boter.

Bron: Het kookschriftje van: Hermanna Louisa Christina Hora Siccama-De Sandra Veltman, Vrouwe van Slochteren, Foxham, Kolham en Schildwolde die 1798 op de borg werd geboren en tot haar dood in 1847 bleef wonen. Zij was getrouwd met Johan Hora Siccama (1778-1829) en hertrouwde na diens dood met Wiardus Hora Siccama (1791-1867)

Bitterballen

*Als je het oorspronkelijk recept leest, kun je zien dat Hora Siccama volgens onze huidige terminologie geen kroketten maakte maar bitterballen, maar de oudste vermelding van ‘bitterbal’ dateert pas van 1946, aldus het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal.*

Gereconstrueerd hedendaags recept:

Ingrediënten:

200 gram kalfszwezerik (liefst hals-zwezerik), 1 gelatineblaadje, 30 gram boter, 30 gram bloem, rasp van 1 citroen, nootmuskaat, versgemalen peper, 1 sjalot, fijngesneden, 2dl bouillon, 2 eierdooiers, 1 eetlepel fijngesneden peterselie, snuf gehakte tijm, fijngemalen beschuit, 3 losgeklopte eierdooiers.

Werkwijze:

Smelt de boter om hem te klaren op laag vuur, schep het schuim eraf en gooi het weg. lat de boter staan tot de vaste stoffen naar de bodem zijn gezakt, en giet de vloeibare boter voorzichtig uit de pan in en kom. Geklaarde boter verdraagt een hogere temperatuur dan niet geklaarde. Er is hartzwezerik en hals-zwezerik, de hals-zwezerik is iets losser van structuur. Merk op dat Hermanna Louisa Christina Hora Adema eigenlijk geen kroketten maar bitterballen bakte.

Leg de zwezerik een paar uur in een bak met koud water en ververs het regelmatig. Haal hem uit het water en verwijder eventueel bloed.

Breng in een pan koud water (of bouillon) aan de kook, draai het vuur laag en pocheer de zwezerik circa 5 minuten. Giet af en haal de buitenste vliezen en eventuele harde stukken eraf. Bak het vlees mooi bruin in boter, snijd het klein en laat het afkoelen.

Week de gelatine in koud water. Smelt de boter in en pan en roer de bloem, wat citroenrasp, nootmuskaat, peper, sjalot en de bouillon erdoor, het moet een gladde saus worden. Laat die op laag vuur 15 minuten pruttelen, de zwezerik, tijm en peterselie door de massa en lat hem ten minsten 2 uur in de koelkast koud worden en opstijven.

Rol balletjes van de koude massa. Haal ze eerst door het beschuitkruim (paneermeel), daarna door de losgeklopte dooiers en tot slot weer door het beschuitkruim. Verhit de geklaarde boter in een braadpan tot goed heet en bak de croquetten rondom goudbruin. Schep ze op en dien ze op.

*3 of 4 zweezerikken gaar gekookt, fijn gehakt dan een stuk boter zo groot als een hoendereij, een houten lepeltje wijten meel, wat citroen, wat notemuscaat, chalotten peterselie, timiaan en bouillon: laat dan de saus doorkooken, dan 2 dooijren van eijer doorgedaan en dan de gehakte zweezerikken die eerst koud moeten worden er bij gedaan; als dit alles koud is dan balletjes ervan gemaakt, in beschuit gerold en dan in geel van eij omgekeerd en dan nog eens in gestooten beschuit, en dan in kokende boter gebakken. Uit: ‘Culinaria der Groninger Borgen’, samengesteld door J.J. Stienstra, Regentschap Pragmaticum Illustre (Groninger Studenten) Slochteren, 1961 (in aangepaste versie ook te vinden in het standaardwerk 'Kleine geschidenis van de Nederlandse keuken van Jacques Meerman.)

**Dit jaartal kan ik nu bijstellen in ‘Ons Theeuurtje’ verzameld door H. Moorman en H.Pera, uitgegeven door Nijgh & van Ditmar, Rotterdam 1931. Is onderstaand recept over bitterballen te vinden.

Bitterballen uit de jaren dertig

Ingrediënten:

50 gram Parmezaanse of geraspte oude kaas, 150 gram vleeschresten (Liefst kalfsvleesch), 1,5 dl. Bouillon, melk, of jus met water, 25 gram bloem, peper, zout, nootmuskaat,30 gram boter. 1 eiwit, paneermeel.

Werkwijze:

Hak of maal het vleesch fijn, Smelt de boter, voeg de bloem toe en langzamerhand onder goed roeren het vocht. Laat de saus goed doorkoken. Voeg dan het vleesch toe en de kruiden naar smaak. Laat de massa koud en stijf worden. Vorm er kleine balletjes van, paneer deze (d.w.z. rol ze door paneermeel, vervolgens door losgeklopt eiwit en daarna weer door paneermeel). Bak de balletjes in heet frituurvet (waarvan de blauwe damp komt) bruin en knappend.Neem ze met een schuimspaan of croquettenlepel uit het vet en laat ze op grauw papier uitlekken. Zeef het vet na gebruik

Hieronder: Menu van een diner met Croquetten op Fraeylema, gehouden 13 juni 1837, er zijn 10 gangen, waarbij telkens keuze is uit diverse schotels: soep hors d'oeuvres; rélevés (koud vlees); entremets (warme vlezen); hors d’oeuvres (tussengang); rélevés (gevogelte); entremets (koude vis en gevogelte); gebak; piècces montées (opgemaakt suikergebak); dessert (ijs, kaas, fruit, koekjes)

Net als de NAM wie is eigenlijk schadevergoeding bij een ramp verschuldigd

Enige knapen speelden met knikkers op straat. Een van hen wierp zijn knikkers te ver, zodat een heer, die voorbijging, daarop zijn voet zette. De heer struikelde en valt tegen ene dame aan, welke hij in zijn val meesleept; beide tuimelen over elkander op een groot varken, dat bezig was belangrijke ontdekkingen in een vuilnishoop te doen. Het verschrikte dier loopt zo hard als het kan, en verwart zich in de benen van een anderen voorbijganger, die voorover vallende, het touw doet losschieten, waaraan een jongen een bok vasthield. De bok maakt kromme sprongen en verschrikt twee paarden voor een kar; de paarden, schichtig geworden, hollen een dwarsstraat in. Daar was in een timmermanswinkel of werkplaats een man bezig een vuurtje van krullen te bouwen en had juist zijn lucifersdoosje in de hand. Op het ogenblik dat hij een zwavelstok heeft aangestoken, boort hij do hollende paarden, springt op om te zien wat er gaande is en laat zijn brandende zwavelstok en het doosje in de krullen en spaanders op den vloer vallen. Hieruit ontstaat brand ; de werkplaats wordt in de as gelegd, om te blussen worden spuiten aangebracht, maar met zulk een overhaasting, dat ze een spuitgast onderste boven rijden die zijn arm breekt — en daarmee liep deze reeks van rampen ten einde.

Nu is de vraag, of de jongen, die de knikkers geworpen heeft, aan ieder beschadigd persoon voor al deze ongelukken schadevergoeding is verschuldigd.