Op pad veur n puutje zuurkoolzoad en n deussie steutvougen?

Knoalster annekedotes (historisch)

Op pad veur n puutje zuurkoolzoad

Meschain is joe ook zukswat ais gebeurd, dat je mit n belaggelke boschop op pad stuurd wuiren. Bievubbeld dat je din wat kopen mouten, dat hailemoal nait bestaait. Doar komt vanzulf wel bie, wel joe doar veur uutstuurt. Degene dij te loos en biedehaand is vaalt din of. Lozeghaid is ook nait alles. Zo wuir ik deur mien opa, aan de Beatrixstroade as n boschoppenlopertje op pad stuurd om bie zoadhandel Wolter Smit n puutje zuurkoolzoad veur de toene te hoalen. Wolter Smit kon mie der nait aan helpen, want hai har net zien leste puutje verkocht. Smit zienent verwees mie toun noar Robertus op Muzzelknoal en dij kon mie ook nait helpen, dij stuurde mie dou noar Munneke achter de Roomse kerke en zo wieder. Ik bin toun t haalve Knoal òf west en der was naargens nog n puutje mit zuurkoolzoad te kriegen. Ie hebben t nou wel goud schoten dat k dou deur mien aigen opa, woar ik veul respekt en achtens veur har, goud veur t lappie holden bin. Nou wait ik dat der nog veul meer fopopdrachten binnen. Wat dochten ie van n dichte goatjespanne, n plintenleddertje, n groupvaal, paraplusaus,palingpootjes, gedreugde snij, vaarkaante ronde bollegies, ooievoarskutenvet, n wolkenzoage, hemelspiekers, n emmer plasma om de tillevizzie aan te vullen. As ie nog wat aanvullens hebben, din bin k doar ook slim benijd noar. Al was t der om te doun om ook nou nog es n loze gaaie bie t pad te sturen veur n pakkie lözze knoopsgoaten. Doarveur konden je volgens overleverns hail goud bie Modemaggezien Westen op Zandbaarge terechde.

Advertentie uut de Knoalstreek van 1953

Òfkeer van t lezen?

(Concept)

Òfkeer van t lezen?

“Ons jong is weer boven zien bouk in sloap valen.”

“Ik heb t al zo voak tegen hom zegd: Schaai toch uut mit dat gelees van die, want t is n bedaarf veur dien ogen. Kist der wel blind van worden."

“Dommee verleestoe dien verstaand nog ais.”

“Nait omstoan en goa toch boeten speulen, want t is ja mooi weer.”

“Dou t licht uut, want t is al loat.”

Joa, vrouger was t aaltied mooi weer en ’s nachts was t aaltied baalkeduuster.

Aal wat ze mie zeden, t mog nait boaten. Ik dee t stiekom toch.

Dij schiere herinnerns aan dou, dat k haile nachten bie t schiensel van n zaklanteern mit n Witte Kat op bèrre onder de gestikte deken aan t lezen was. Ik zol t zo weer overdoun.

Ik was bie zetten wel ais sneu as k bievubbeld dat haile dikke bouk over “Moby Dick” aargenswoar midden in de naacht uut har. Ik dreumde din wieder mien aigen ellenlaange beschrievens van t netuurgeweld op zee t vervolg van t verhoal. Ik verzwon aan t ìnde aargenswoar op de wuilege boaren in de Grode Ocioan en wuir din noa n koorzege daibe sloap verstikt en boadend in t zwait wakker.

Der wuir voak zegd, mit dat gelees van hom, doar komt ja nait veul gouds van. Ik heb mie voak òfvroagd woar dij òfkeer van lezen vandoan kwam, want lezen was veur mie n haaileg mouten en echt gain straf. aiglieks kin k mit recht zeggen dat k der totnoutou, zolaank t mor gain belaaidsplannen binnen, gain hekel aan heb.

Op verziede in t zangersparradies Estland

Op verziede in t Zangersparradies

Veur mien Radio-uutzendens van Twij deuntjes veur ain Cent, bin k aaltied op zuik noar meziek dij zongen wordt in aal dij klaine toalen van Europa. Mien meziekkeuze huust min of meer in zo’n globoal dörp, woar allerhaande richtens, stijlen en minderhaidstoalen uut Europa en sums doarboeten mekoar in de muit kommen kin.

As ik zummers aargenswoar mit mien vraauw aan t stuur in Europa aan de riddel bin, din struun ik hail wat meziekzoaken en zummerse meziekfestivals òf om meziek mit n dudelke oorsprong en toalege identiteit te vinden. Zo was ik n aantal keren ook ais in Estland op verziede en kwam der al gaauwachteg achter dat ze doar bovengemiddeld muzikoal binnen. t Aantal grode muzikoale manifestoatsies mit bievubbeld, heur twij doagen durende Grode Zangfeest (Estisch: Üldlaulupidu, üld, ‘algemain’ + laulupidu, ‘zangfeest’) is ain van de grootste zangmanifestoatsies ter wereld. Tiedens t feest treden amateurkoren uut hail Estland op. Aan t ìnde van t feest treden alle koren mit nkaander op. Din binnen der pakweg meer din 25.000 minsen aan t zingen. Bie t leste festival van d’oflopen joar, telde t pebliek roegweg meer din 125.000 minsen. In 1988 waren dat der 300.000, n kwart van de totoale bevolken van Estland was doar dou bie nkaander. Zeg nou zulf: zo’n grode dailnoame van zoveul Esten, dij der mit aan binnen is ducht mie, mit niks of naks aargenswoaraans in de wereld te verglieken.

Estisch: Üldlaulupidu, üld, ‘algemain’ + laulupidu, ‘zangfeest’

Koorzang as identiteit

Benoam in dat soamen zingen, koorzang komt dij Estse identiteit din in aal zien volhaid tot wasdom. Der bestaait zulfs n spreekwoord dij zegt: Zetst twij Esten bie nkaander, din hest al t begun van n koor. t Zingen mit nkaander is doar zo daip verwoddeld, dat t deur alle loagen en leeftieden van de bevolken gaait. In t onderwies het meziek en koorzang in vergliek mit ons laand din ook n hoge stoatus. Van jongs òf aan wordt t neutenlezen de kinder al biebrocht en elk kin mit dit as boases hail smui weg de stoerste partituren mitzingen.

Jaani Kirik Tallinn

Flashmob-Koorconcert, Jaani Kirik Tallinn

Om joe ais aan te geven hou zukswat wel ais goan kin kwam ik ais op n lije zummeroavend in de grode Jaani Kirik in t centrom van Tallinn terechde. Op dij oavend was der in dizze kerke n concert pland mit nije koormeziek van Arvo Pärt. Ik betuil bie d´inloop mien koatje en kreeg der vot n stoapeltje partituren bie. Ik docht dou, dat is ja n goie zoak, want din kin k in aalsgevaal mitlezen, wat der aalmoal zongen wordt. Ik zöchde mie n stee op in kerke en zag om mie tou, dat t aal voller en voller wuir. De kerke zat inainen stropvol mit volk. Tied van t aanbegun was der heer en der formeerde zuk veur mie op t verhoog van kerk n lutje orkest mit striekers en bloazers. Ze mozzen zuk vanzulf eerst nog eefkes waarm speulen en dou dat gebeurd was, kwam der n meroakels mooie dirigente (Anu Tali) in t vizier. Ze draaide zuk eerst noar t orkest gaf d´eerste poar takten en dou draaide ze zuk om, noar t pebliek en elkenain in kerke kwam spontoan in t inde. t Pebliek om mie tou sluig krek de partituren open. De dirigente gaf de juuste toon aan en d´haile kerke barstte onder beglaaiden van t orkest in loepzuver koorzang uut. t Wuir mie van aal dij mooiïgehaid om mie tou, bie zetten kèl op d’hoed. Ik zulf zat der zotrekend wel wat bedremmeld maank, want doar har k zulf ja nait van weerom.

Arvo Pärt

Zingende Revolutie

Op dij oavend wuir t mie meer din bewust wat koorzang as dail van n gezoamenleke identiteit beduden kin. t Wuir mie dou boetendes ook dudelk dat de stem van Estland tiedens ´de Zingende Revolutie´ in 1989 mit n wille zo staark as stoal wezen kon. Dij Baltische zangers-opstaand, n minsenkedde langs de kustliene van Estland, Letland en Litouwen, n poar miljoun minsen dij haand in haand mit neuze richten Ruslaand al zingend en zunder bloudvergaiten, de allerbeste veurbode van heur aigen onafhankelkhaid west is.

Grode Zangfeest: http://bit.ly/1OE9RX4

Anu Tali: http://bit.ly/1jufYjZ

Arvo Pärt: http://bit.ly/1iI3ogp

Zingende Revolutie: http://bit.ly/1LMpES4